Rzadkie rośliny, bobry, wilki, wydry, najmniejszy ssak Polski, a pod wodą chronione małże, niezwykłe ryby i ogromne sumy. Międzyodrze to prawdziwa kraina przyrodniczych niespodzianek.

Międzyodrze kojarzy się przede wszystkim z kanałami, trzcinowiskami i dzikim krajobrazem. Jednak ten pozornie spokojny teren kryje niezwykłe bogactwo przyrodnicze.

Choć na początku XX wieku człowiek stworzył tu sieć kanałów i wykorzystywał teren rolniczo, natura od ponad pół wieku odzyskuje Międzyodrze. Według opracowań Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego aż 72 proc. lądowych zbiorowisk roślinnych to obecnie zbiorowiska pochodzenia naturalnego.

Zielone kanały i rzadkie rośliny

W kanałach można zobaczyć prawdziwe „zielone dywany”. Grzybienie białe, grążele żółte czy osoka aleosowata potrafią pokrywać wodę tak szczelnie, że kajakarzom trudno czasem przedrzeć się przez roślinność, a miejscami pojawia się również grzybieńczyk wodny.

Występują tu także salwinia pływająca oraz kotewka orzech wodny. To cenne przyrodniczo gatunki, a kotewka i grzybieńczyk wodny znajdują się na krajowej Czerwonej liście gatunków zagrożonych. Na terenie planowanego Parku Krajobrazowego Dolina Dolnej Odry stwierdzono aż 20 gatunków roślin znajdujących się na tej liście.

Jest tu także roślina, której lepiej nie dotykać – szalej jadowity. To jedna z najgroźniejszych roślin trujących występujących w Polsce.

Bóbr, wilk i… najmniejszy ssak Polski

Międzyodrze to również doskonałe miejsce dla zwierząt.

Jednym z jego najbardziej charakterystycznych mieszkańców jest bóbr. Na tym terenie można znaleźć około 20 żeremi, czyli bobrzych domów. Bobry są jednak bardzo płochliwe i aktywne przede wszystkim o zmierzchu oraz nocą. Kajakarzowi, któremu uda się zobaczyć je na brzegu, najczęściej pozostaje tylko obserwować, jak zwierzę po chwili z głośnym pluskiem znika pod wodą.

Oprócz bobrów występują tu m.in. chronione wydry i wilki. W październiku 2023 roku zaobserwowano również łosia.

Wśród mieszkańców Międzyodrza są też znacznie mniejsze zwierzęta. Jednym z nich jest ryjówka malutka – najmniejszy ssak występujący w Polsce. Jej ciało ma zaledwie około 4–6 cm długości.

Pod wodą też dzieją się cuda

Podwodny świat Międzyodrza jest równie fascynujący. Żyją tu liczne bezkręgowce, które pomagają filtrować wodę, a jednym z najciekawszych mieszkańców jest szczeżuja wielka – największy rodzimy gatunek małża, osiągający nawet około 25 cm długości.

Szczeżuje pełnią ważną funkcję w ekosystemie. Jedna z nich potrafi przefiltrować około 1,5 litra wody w ciągu godziny.

Co więcej, we wnętrzu muszli mogą powstawać… półperły. To efekt reakcji małża na pasożyta, podrażnienie lub uszkodzenie muszli. Dlatego czasami warto zajrzeć do pustej muszli znalezionej nad brzegiem.

Szczeżuja jest również potrzebna do rozmnażania różanki – niewielkiej, chronionej ryby. Samica składa jaja wewnątrz małża, który staje się swoistym naturalnym inkubatorem dla rozwijającej się ikry.

W wodach Międzyodrza występuje także wiele innych gatunków ryb, w tym ogromny sum europejski, największa europejska ryba słodkowodna. Może dorastać do ponad dwóch metrów długości i osiągać wagę przekraczającą 100 kilogramów.

Międzyodrze – niezwykły ekosystem tuż obok Szczecina

Międzyodrze może zaskoczyć na każdym kroku. Wśród roślinności znajdują się rzadkie i chronione gatunki, w trzcinowiskach można natrafić na ślady działalności bobrów, a wśród większych mieszkańców tego terenu są m.in. wilki i wydry.

Jeszcze więcej dzieje się pod powierzchnią wody – żyją tu chronione małże, związane z nimi różanki oraz ogromne sumy.

To właśnie różnorodność roślin, zwierząt i organizmów wodnych sprawia, że Międzyodrze jest jednym z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Pomorza Zachodniego.